<<مطالب این صفحه با دستیابی به اطلاعات جدید هر از چندی تصحیح و تکمیل میگردد>> آخرین تکمیل/تصحیح:05/09/1385

اطلاعاتي در باره جلسات « درس و سخنراني» استاد دکتر سيد احمد فرديد در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي (1358-1361)

احمد فرديد در زمان پيروزي انقلاب اسلامي استاد بازنشسته دانشگاه تهران بود . تقريبا بلافاصله پس از پيروزي انقلاب اسلامي يعني از فروردين 1358 جلساتي در تالار"هانری ماسه" دانشکده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران تشکيل شد که در اين جلسات دکتر فرديد به ايراد سخن ميپرداخت . ميتوان حدس زد که استاد خود خواستار تشکيل اين جلسات شده باشد.

در اين جلسات در اوائل تعداد نسبتا قابل توجهي از جوانان دانشجو و غير دانشجو و حتي برخي از اساتيد شرکت ميکردند اما با گذشت زمان تعداد مستمعين کاهش يافته و معمولا 20 تا 30 نفر بودتد که شامل هر نوع گرايش فکري يا سياسي ميشدند . محل تشکيل اين سلسله سخنرانيها بعلت تضييقاتي که براي استاد ايجاد ميشد طي سالهاي 58 تا 61 چند مرتبه بشرح زير تغيير نمود :

الف – ازفروردین سال 58 تا اواسط اسفند همين سال در دانشکده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران( تا مرداد ماه هر هفته یک جلسه و سپس هفته ای دو جلسه)

ب – ازاسفند سال 58 تا اواخر خرداد سال 59 دفتر جاما (جامعه انقلابي مردم مسلمان ايران برياست دکتر سامي)

ج – از اوائل تیر سال 59 تا اواخر دی 1360 در انجمن اسلامي حکمت و فلسفه

د - از اوائل بهمن 1360 تا اواخر مهر سال 61 در تالار فرهنگ

آخرین جلسه از اين سلسله سخنرانیها در 24/7/1361برگزار و نهايتا بجهت مسائلي چند این جلسات بکلی تعطيل گرديد .

استاد در اين جلسات همچنان که خود گفته است " هم موضع سياسي داشت و هم درس ميداد به مردم " . همچنين وي براي مباحث اين جلسات عناويني تعيين مينمود اما چه بسا در ابتداي جلسه سوالي از طرف يکي از حضار مطرح ميشد و يا بمناسبت واقعه اي که پيش آمده بود موضوع بحث جلسه جريان ديگري پيدا ميکرد . عناوين تعيين شده توسط استاد نوعا مجمل بوده و در برخی موارد زمینه های این سخنرانیها در چند سطر همراه با اعلان آن در روزنامه کیهان بچاپ ميرسيده و در چند مورد نيز مطالبي در روزنامه کيهان به عنوان توضيحات استاد در مورد عناوين و زمینه های سخنرانيها انتشار يافته است، اما چون نيک بنگريم اين موارد تنها بسط يافته همان عناوين اجمالي است بهمين جهت براي خوانندگاني از سنخ نگارنده اين سطور نه تنها رفع ابهام و مشکل نميکند بلکه ظاهرا به مشکلات و ابهامات ما مي افزايد ، چرا که سرفصل ها و سرخط ها و اصطلاحات جديد بسياري را مطرح نموده و با "تتابع اضافات" در برابر خواننده قرار ميدهد و البته اين امررا نباید نقص و ايراد استاد دانست و نبايد اين "اعلانات" را همچون محمد منصور هاشمي "نمونه مثال زدني تعقيد بيان" فرديد بيانگاريم (هويت انديشان و ميراث فکري فرديد ص 27) چه بسا بخش عمده اين تعقيد در ما باشد و ما غافل و چه بسا تعبیرات و اصطلاحاتی که استاد بارها و به طرق گوناگون توضیح داده و اینجا دیگر جای توضیح دادن آن نبوده است و چه بسا ما مقدمات لازم را " که باید استاد درس بدهد" نداشته باشیم. بعلاوه باید توجه داشت که این جملات حاصل و فشرده 60 سال کار فکری عمیق و شبانه روزی مثفکری جدی است و نباید انتظار داشت که با یکی دوبار خواندن بسهولت درک گردد.

در اينجا آنچه که تا کنون ازعناوين، زمینه ها و توضیحات استاد در مورد این سخنرانیها بدست آمده ارائه ميگردد .اين موارد براي تماس با تفکر استاد واجد اهميت زيادي است و در عين حال بخودي خود واجد موضع گيري استاد در مقابل مسائل حکمي و فلسفي و حتي سياسي بوده و در عين حال مجموعه اي از تعابير و اصطلاحات خاص ايشان را ارائه ميدهد .

نکته اي که بايد تذکر داد اين است که همواره در چاپ تقريرات و ياداشت هاي استاد فرديد اغلاط چاپي متعددي روي ميدهد و همچنين اين متن ها از نظر علامت گذاري ايراداتي پيدا ميکند ، بهمین جهت در اينجا ابتدا متن روزنامه عينا نقل گرديده و سپس نسخه ديگري ازروی متن روزنامه تدوين مجدد شده است. در این تدوین اغلاط چاپي مسلم اصلاح گرديده ، برخی از کلمات جا به جا شده ، مواردی از تعریض ها به زیر نویس منتقل شده و در برخي از موارد بعضي کلمات که به قرينه لفظي يا معنوي حذف شده بوده جهت تسهيل در انتقال مطلب داخل{} اضافه گرديده است .

عناوین زمینه های دروس وسخنرانيهاي استاد فرديد ازسال 1358 تا سال 1361

توضيح استاد فرديد ، روزنامه کيهان 30/10/1358 (مطابق متن روزنامه)

توضيح استاد فرديد ، روزنامه کيهان 30/10/1358 (متن تنظيمي سايت)

سخنراني هاي استاد فرديد ، روزنامه کيهان 1358 (مطابق متن روزنامه)

سخنراني هاي استاد فرديد ، روزنامه کيهان 1358 (متن تنظيمي سايت)

دروس و سخنرانيهاي آقاي دکتر فرديد ، روزنامه کيهان 1359 (مطابق متن روزنامه)

دروس و سخنرانيهاي آقاي دکتر فرديد ، روزنامه کيهان 1359 (متن تنظيمي سايت)

جلسه هاي درس و سخنراني استاد فرديد در تالار فرهنگ ، روزنامه کيهان 1/11/1360(مطابق متن روزنامه)

جلسه هاي درس و سخنراني استاد فرديد در تالار فرهنگ ، روزنامه کيهان 1/11/1360(متن تنظيمي سايت)

یادداشت استاد فرديد، همسخني با "مارتين هيدگر" روزنامه کیهان 3/6/1359 و روزنامه اطلاعات 5/6/1359(مطابق متن روزنامه)

یادداشت استاد فرديد، همسخني با "مارتين هيدگر" روزنامه کیهان 3/6/1359 و روزنامه اطلاعات 5/6/1359( (متن تنظيمي سايت)

عناوين و زمینه های دروس و سخنرانيهاي استاد فرديد از سال 1358 تا سال1136

- "غربزدگي و زبون انديشي"دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 21/1/1358

- "بحران جهانی اومانيسم و زندقه در عصر حاضر" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 21/4/1358

- " حوالت تاریخی جهان امروز و بحران کنونی مابعدالطبیعه (متافیزک)" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 13/6/1358

-      "حقيقت و واقعيت در رابطه آنها با مواقف و مواقيت تاريخي" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 5/7/1358

- " زمان و مکان باقی و مهدی منتظر با توجه به اقوال بعضی از صاحبنظران معاصر" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 20/8/1358

- "مکر ليل و نهار و حوالت تاريخي بيش از 2500 سال غربزدگي جهان امروز" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 26/8/1358

- "اسنو خرد (عقل مطبوع) ممسوخ بشری امروز و فردا و غفلت از نیوشا خرد (عقل مسموع) انسانی پس فردا" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 10/9/1358

- "سلطنة الدهماء (دموکراسی) و حاکمیت ملی و تمامیت همج الرعاعی آنها در آخرالزمان فتنة الدهماء" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 24/9/1358

- "سلطنةالرعاع (لائوکراسی) و سلطنة الدهماء (دموکراسی) و چگونگی تمامیت آنها در اعلامیه جهانی حقوق بشر" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 1/10/1358

- "سلطنةالرعاع (لائوکراسی) و سلطنة الدهماء (دموکراسی) و چگونگی تمامیت آنها در اعلامیه نیست انگارانه وخودبنیادانه جهانی حقوق بشرو کیفیت ملازمه این مراتب با فتنةالدهماء آخرزمان" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 8/10/1358

- "معانی تفکر آماده گر و انتظار آماده گر تجلی اسم اعظم پریروز بقیةالله در حوالت تاریخی پس فردا" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 15/10/1358

- "ديالک تيک درائي و منطق درائي دررابطه آنها با دفاع از امپرياليسم و فرعونيت خودبنياد جهان امروز و بدآموزي هاي يهوديت ، ماسونيت و صهيونيت" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 26/10/1358

- "تجافي و تعالي از ترقي خواهي متداني حلولي غربزده" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق توضیح "استاد فردید" مندرج در روزنامه کیهان مورخ 30/10/1358

- "تعالي از تدانی اصرار دانسته و ندانسته در اعتقاد به اصالت عينيت و ذهنيت به اصالت وجود متعالي از ذهنيت و عينيت و از اين نحو به زمان باقی اخروی و از زمان باقی اخروی به خداي يگانه و مجادله دوستانه و غير خصمانه با اصرار در خلاف اين مسير معنوي ديني جمهوري اسلامي و به عبارت اخری با اصرار دانسته و ندانسته در اعتقاد خودبنيادانه به اصالت زمان فانی دنيوی" " دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 7/11/1358

- "گزارشي از حقيقت به معني کشف سبحات جلال من غير اشاره و محو موهوم و صحو معلوم" (سبحات جلال وهم و پندار دنیای خود بنياد غفلت بار امروزی و فردائی و صحو معلوم تفصیلی بیواسطه ای که تعلق به حوالت تاریخی جهان پس فردای انسانیت خواهد داشت) دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 13/11/1358

- " بحران غربزدگي در حوالت تاريخي خود بنياد و خودکامه جمعي و فردی آشفته بازار جهان امروز" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 21/11/1358

- "ترس آگاهی و مرگ آگاهی و دل آگاهی" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 5/12/1358

- "منطق درائی های فاقد ذکر و فکر اصیل کسانی چون کارل پوپر يهودی وابسته به ستون پنجم در زمینه علم و اخلاق و سیاست و تاریخ بمنظور دفاع بدسگالانه از لیبرالیسم و سوسیال دموکراسی استکباری ممسوخ غرب" دردانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 11/12/1358

- "غربزدگی و طاغوت زدگی (طاغوت = زئوس = خدای یونان و دئوس = خدای روم) در مراتب مختلف غیر مضاعف قدیم و مضاعف جدید و مرکب و بسیط ایجابی و سلبی این هر دو" در محل جنبش انقلابی مردم مسلمان ایران (جاما) مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 20/12/ 1358

- " تاریخ و حوالت تاریخی" در محل جنبش انقلابی مردم مسلمان ایران (جاما) مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 20/1/ 1359

- "مباحث اساسي حکمت و فلسفه" در محل جنبش انقلابی مردم مسلمان ایران (جاما) مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 1/2/ 1359

- "مسائل اساسي مافي الطبيعه (فيزيک) و مابعدالطبيعه (متافيزيک) و رابطه آنها با طاغوت زدگي (طاغوت = زئوس و تئوس به يوناني و دئوس به لاتيني و ديو به فارسي) و به تعبير ديگر غربزدگي غير مضاعف جهان سابق و مضاعف جهان لاحق" در محل انجمن اسلامی حکمت و فلسفه مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 31/3/ 1359

-  " قرب فرائض و قرب نوافل در رابطه آنها با مواقيت و مواقف تاريخي" در محل انجمن اسلامی حکمت و فلسفه مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 28/4/ 1359

- "تماميت و بحران حوالت تاريخي مبتني بر تقابل تضايف موضوعيت نفساني (سوبژکتيويته) و مورديت نفساني (ابژکتيويته) در آشفته بازار فاقد ذکر و فکر منطق درائيها و ديالکتيک درائيها ( درايش= هاجس شيطاني و نفساني) و بطور کلي فلسفه درائيهاي خودبنيادانه غالبا يهودي زده و ماسوني زده طاغوت نفس اماره بشر آخرالزمان معاصر" در محل انجمن اسلامی حکمت و فلسفه مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 4/5/ 1359

- "اباحیت و اباحیت خواهی در رابطه آنها با آزادی و آزادیخواهی غربزده جدید وبطور کلی ليبرالیسم و بیگانگی و آزادی از ملت و امت اسلامی و نفس مطمئنه اسلامی و گمگشتگی در نفس اماره جدید و بندگی نفس اماره جدید" در محل انجمن اسلامی حکمت و فلسفه مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 11/9/ 1359

- "بالکل، کل دیگربمعانی بالکل، وقت و ساعت دیگر و بالکل، تاریخ و حوالت تاریخی دیگرو بالکل، عالم دیگر وبالکل، مذهب اصالت کل(هولیسم)دیگرو بالکل، مذهب اصالت کل وحدت قرآنی و جمعیت وحدانی(توتالیتاریسم)دیگر و بالکل، اسم دیگر و بالکل، حقیقت و واقعیت دیگرو بالکل، تفکر دیگرو بالکل، کل مطلق دیگر.

تفکر رفتن از باطل سوی حق بجزو اندر بدیدن کل مطلق

************

در این نوبتکده صورت پرستی زند هر کس بنوبت کوس هستی

حقیقت را به هر دوری ظهوری ست ز اسمی بر جهان افتاده نوری ست(واقعیت)

اگر عالم بیک منوال بودی بسا انوار کان مستور ماندی

************

آدمی در عالم خاکی نمی آید بدست عالمی از نو بباید ساخت وز نو آدمی:

در این آشفته بازار غربزده مضاعف و فلک زده مضاعف و طاغوت زده مضاعف(طاغوت=زئوس و تئوس به یونانی و دئوس به لاتینی و دیو به فارسی)و قارعه زده مضاعف و عقل زده(یونانی)مضاعف آخر زمان معاصر" در محل انجمن اسلامی حکمت و فلسفه مطابق اعلان مندرج در روزنامه کیهان مورخ 20/10/ 1359

علاوه بر موارد فوق ازعناوینی که در شماره 2 سالنامه موقف برای سخنرانیهای استاد ذکر گردیده هنوز تاریخ و محل جلسه سخنرانی های ذیل مشخص نشده است:

- مابعدالطبيعه و مافي الطبيعه و سرانجام بدفرجام آنها در جهان پر آشوب کنوني

- فلسفه بافي و منطق درائي و سرانجام بدفرجام آنها در جهان نکبت بار کنوني

- گزارشي زندآگاهانه از قول به اعتباريت وجود بصرف اعتبار خودبنياد قيام ظهوري و صدوري (اگزيستانسياليسم)

- قول به اصالت ماهيت و قول به اصالت وجود در رابطه آنها با غربزدگي

- يحران اساطير و اماني در تفکر نيچه و در عصر حاضر و از آنجا در حيات و وجود مردم مسلمان ايران

- غربزدگي و بحران جهاني آن در عصر حاضر

- نيست انگاري دوره جديد و سرانجام حوالت تاريخي آن در زبون انديشي قرن هجدهم

- بحران کنوني متافيزيک (مابعدالطبيعه) و حوالت تاريخي جهان امروز

- تعالي از باطل به حق و تداني از حق به باطل يعني غربزدگي بنيادانديش و خودبنياد

- اساطير و اماني زدگي و بحران جهاني در عصر حاضر

- طرح مسائل مربوط به غربزدگي و نيست انگاري دائم التزايد بيش از 2500 سال بشري (؟) و بحران جهاني آن در روزگار پر آشوب و فتنه معاصر

- غربزدگي جهاني و تزلزل مباني 2500 ساله آن در کل جهان پست مدرن کنوني

- طريقت فکري مارتين هيدگر در رابطه آن با گذشت از مرحله آخر زماني علوم انساني و نحله هاي فلسفي نيست انگار غرب ، و از جمله اگزيستانسياليسم ، و بطور کلي در رابطه آن با گذشت از اومانيسم ، و راه و رسم هم سخني با هيدگر در طريقت فکري جمهوري انقلابي اسلامي مبتني برتوحيد اسلامي

توضيح استاد فرديد ، روزنامه کيهان 30/10/1358

استاد فرديد ، نخستين کسي است که "غربزدگي" را در ايران مطرح کرد و با اينکه حدود بيست سال از آن موقع ميگذرد ، هنوز کسي غربزدگي را بنحو جدي و آنچنان که ايشان تقرير کرده اند ، طرح و عنوان نکرده است و حتي کتاب مرحوم آل احمد نيز که با الهام از حرفهاي ايشان برشته نحرير در آمده ، همانطور که خود "جلال" در مقدمه کتاب اشاره کرده است ، به سخنان ايشان در اين زمينه ربطي ندارد .

همچنين قريب هشت ماه است که استاد فرديد از ساعت 4 بعد از ظهر روزهاي يکشنبه و چهارشنبه در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در همين باب سخنراني دارند که عنوان سخنراني هاي ايشان هر هفته در کيهان اعلام مي شود و ملاحظه مي کنيد .

اين بار از ايشان تقاضا کرديم تا توضيح بيشتري درباره عنوان سخنراني خود بدهند و استاد پذيرفتند ، عنوان سخنراني اين هفته ايشان "تجافي و تعالي از ترقي خواهي متداني حلولي غربزده" ميباشد . و آنچه ايشان در توضيح اين عنوان از طريق تلفن تقرير کرده اند بشرح زير است :

" تداني مکر ليل و نهار زده (مکر ليل و نهار بدان معني که در کلام الله مجيد آمده) از بقيه الله و زمان باقي اخروي و از حکومت حقيقي الهي امت واحده اسلامي (امت = اومه به هندي قديم بمعني کمونوته = جامعه معنوي) به دار غرور زمان فاني دنيوي حکومت مردم بر مردم و لوازم بشرانگارانه (اومانيست) دنياپرستانه آن همچو اعتقاد کفرآلود به اصالت خلاقيت اراده بشري به معني خواهش نفساني ارزشياب سرنوشت آفرين سرنوشت ساز تاريخ آفرين تاريخ ساز و تجافي و تعالي (ترانساندانس) از اينگونه مراتب غرورآفرين غربزده نيست انگارانه خودبنيادانه فردي وجمعي واقعيت تندپوي گرگ پوي اخلاقيت "!!" مکر ليل و نهار زده مال و منال پرستانه امامت و ولايت پيشاهنگانه نفساني به نفس اماره توحيدي اينهماني و نا اينهماني فردي و جمعي روانشناسانه و جامعه شناسانه نسناسانه قرده خاسئين کارتيه لاتني يهودي زده ماسوني زده صهيوني زده ، مثلا ، از قول به وحدت موجود دهري حلولي خودبنياد خلاق از ذات بذات زبون انديشانه اهريمنانه برگسون يهودي گرفته تا ياوه درائيهاي جامعه شناسانه فاقد ذکر و فکر گورويچ يهودي به حکومت الهي مبتني بر صراط مستقيم طاعت حقيقي برادران ايماني نسبت به خداي متعال و رسول خداي متعال و اولوالامر واقف و معتقد به احکام تشريعي و تکويني الهي غايب و حاضر در ميان آنها "

توضيح استاد فرديد ، روزنامه کيهان سال 30/10/1358(متن تنظيمي سايت)

استاد فرديد ، نخستين کسی است که "غربزدگی" را در ايران مطرح کرد و با اينکه حدود بيست سال از آن موقع ميگذرد ، هنوز کسي غربزدگي را بنحو جدی و آنچنان که ايشان تقرير کرده اند ، طرح و عنوان نکرده است و حتي کتاب مرحوم آل احمد نيز که با الهام از حرفهاي ايشان برشته تحرير در آمده ، همانطور که خود "جلال" در مقدمه کتاب اشاره کرده است ، به سخنان ايشان در اين زمينه ربطی ندارد .

همچنين قريب هشت ماه است که استاد فرديد از ساعت 4 بعد از ظهر روزهاي يکشنبه و چهارشنبه در دانشکده ادبيات دانشگاه تهران در همين باب سخنرانی دارند که عنوان سخنرانی هاي ايشان هر هفته در کيهان اعلام مي شود و ملاحظه مي کنيد .

اين بار از ايشان تقاضا کرديم تا توضيح بيشتری درباره عنوان سخنرانی خود بدهند و استاد پذيرفتند ، عنوان سخنرانی اين هفته ايشان «تجافی و تعالی از ترقيخواهی متدانی حلولی غربزده» ميباشد . و آنچه ايشان در توضيح اين عنوان از طريق تلفن تقرير کرده اند بشرح زير است :

«تدانی مکرِ ليل و نهار زده»(1) از:

«بقيه الله و زمان باقی اخروی و از حکومت حقيقی الهی امتِ(2) واحده اسلامی» به :

«دارِغرور زمانِ فانیِ دنيویِ حکومت مردم بر مردم و لوازم بشرانگارانه (اومانيست) دنياپرستانه آن همچو اعتقاد کفرآلود به اصالتِ خلاقيتِ ارادۀ بشری به معنی خواهشِ نفسانیِ ارزشيابِ سرنوشت آفرينِ سرنوشت سازِ تا